Samsun DEHB Tedavisi

Dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu (DEHB), dikkati sürdürmede güçlük, aşırı hareketlilik ve dürtüsellik belirtileriyle giden, çocukluk çağında başlayan nörogelişimsel bir tablodur. Uzm. Dr. Seda Kanoğlu Yüksekkaya, Samsun Atakum'daki kliniğinde çocuk ve ergenlerde DEHB değerlendirmesi ve takibini yürütür.

DEHB nedir, ne değildir?

DEHB, çocuğun istememesinden veya ailenin yanlış tutumundan kaynaklanmaz. Dikkatin yönetimi, dürtü kontrolü ve planlama gibi işlevlerden sorumlu beyin ağlarının olgunlaşma ve çalışma biçimiyle ilişkilidir. Belirtiler yalnızca okulda değil, en az iki farklı ortamda (ev, okul, sosyal çevre) görülür ve çocuğun günlük işlevselliğini zorlaştırır.

Her hareketli çocuk hiperaktif değildir. Yaşına uygun canlılık ile klinik düzeyde hareketlilik arasındaki farkı belirleyen ölçüt, belirtilerin süresi, şiddeti ve çocuğun akademik, sosyal ve aile yaşamına verdiği zarardır.

DEHB'nin belirtileri nelerdir?

Dikkat alanındaki belirtiler:

• Ayrıntıları gözden kaçırma, dikkatsizce hata yapma

• Verilen yönergeyi izlerken yarıda kopma

• Ödev, çanta ve eşya düzeninde sürekli dağınıklık

• Zihinsel çaba isteyen işlerden kaçınma, erteleme

• Sık sık eşya kaybetme, unutkanlık

Hareketlilik ve dürtüsellik alanındaki belirtiler:

• Yerinde duramama, oturması gereken yerde kalkma

• Sürekli konuşma, sorunun bitmesini beklemeden yanıt verme

• Sıra beklemekte zorlanma, oyuna veya konuşmaya araya girme

• Riskli, sonucunu düşünmeden yapılan hareketler

Ergenlikte aşırı hareketlilik çoğu zaman azalır; yerini iç huzursuzluk, erteleme, plan yapamama ve duygu düzenleme güçlüğü alır. Bu nedenle ergenlerde DEHB, dikkat sorunları ve düşük akademik başarı üzerinden fark edilir.

Samsun'da DEHB değerlendirmesi nasıl yapılır?

DEHB tanısı tek bir testle konulmaz. Değerlendirme; ayrıntılı gelişim ve okul öyküsü, aile ve öğretmen bilgilendirme ölçekleri, klinik gözlem ve gerektiğinde bilgisayarlı dikkat testleriyle bütün olarak yapılır. Karne, ödev defterleri ve varsa rehberlik servisi raporları görüşmeye getirildiğinde süreç hızlanır.

Benzer görünen ama farklı yaklaşımlar gerektiren tabloları ayırt etmek değerlendirmenin ayrılmaz parçasıdır: özel öğrenme güçlüğü, kaygı bozuklukları, uyku bozuklukları, işitme ve görme sorunları, demir eksikliği, tiroid işlev bozuklukları ve aşırı ekran kullanımı dikkat sorunlarını taklit edebilir.

DEHB tedavisi nasıl planlanır?

Tedavi planı çocuğun yaşına, belirti şiddetine ve eşlik eden durumlara göre kişiye özel kurulur. Genellikle birden çok bileşen bir arada yürür:

• Aileye davranış yönetimi rehberliği; ödül ve sınır sisteminin yeniden kurgulanması

• Okulla iş birliği: oturma düzeni, yönerge verme biçimi, sınav süresi gibi eğitsel düzenlemeler

• Çalışma ve zaman planlama becerilerinin öğretilmesi

• Eşlik eden kaygı, öfke ve özgüven sorunları için bilişsel davranışçı terapi

• Gerekli görüldüğünde ilaç tedavisi ve düzenli hekim takibi

İlaç tedavisi her çocukta gerekmez. Gerektiğinde ise ailenin soruları ayrıntısıyla yanıtlanarak, beklenen etkiler ve olası yan etkiler açıkça konuşularak başlanır; boy, kilo, tansiyon ve nabız takibi ile ilerlenir. Karar her zaman aileyle birlikte verilir.

Evde ve okulda ailelere öneriler

• Uzun ödevi 15–20 dakikalık bloklara bölün, aralarda kısa hareket molası verin

• Çalışma masasını uyaran açısından sadeleştirin; telefonu odadan çıkarın

• Yönergeleri tek tek ve göz teması kurarak verin, çocuğa tekrar ettirin

• Günlük rutini ve uyku saatini sabitleyin; uykusuzluk dikkat sorununu büyütür

• Doğru davranışı anında ve somut biçimde takdir edin

• Öğretmenle düzenli ve suçlayıcı olmayan bir iletişim kanalı kurun

Ne zaman uzmana başvurmalı?

Dikkat ve hareketlilik sorunları okul başarısını, arkadaş ilişkilerini veya aile içi huzuru altı aydan uzun süredir zorlaştırıyorsa; çocuk kendisini "tembel" ya da "beceriksiz" olarak tanımlamaya başladıysa değerlendirme zamanı gelmiş demektir. Erken ele alınan DEHB'de çocuğun özgüveninin korunması en önemli kazanımdır.

Samsun Atakum'da DEHB randevusu

Uzm. Dr. Seda Kanoğlu Yüksekkaya'nın kliniği Samsun Atakum Mimarsinan Mahallesi Monalyum Rezidans'tadır. Atakum, İlkadım, Canik, Tekkeköy ve çevre ilçelerden gelen ailelere değerlendirme ve takip hizmeti verilmektedir. Randevu için telefonla arayabilir, WhatsApp'tan yazabilir veya randevu formunu doldurabilirsiniz.

Bu sayfadaki bilgiler bilgilendirme amaçlıdır; tanı ve tedavi kararı muayene sonrasında verilir.