Samsun Kabul ve Kararlılık Terapisi

Kabul ve kararlılık terapisi (ACT), zorlayıcı düşünce ve duygularla mücadele etmek yerine onlara yer açmayı ve kişinin değer verdiği yönde adım atmayı öğreten, bilinçli farkındalık temelli bir psikoterapi yaklaşımıdır. Uzm. Dr. Seda Kanoğlu Yüksekkaya, çocuk ve ergenlerde kabul ve kararlılık terapisi eğitimini tamamlamıştır ve bu yaklaşımı Samsun Atakum'daki kliniğinde uygular.

Kabul ve kararlılık terapisi nedir?

ACT'nin çıkış noktası, rahatsız edici duyguları bastırma çabasının çoğu zaman o duyguları büyütmesidir. Sınavdan önce "heyecanlanmamalıyım" diye uğraşan bir ergen, dikkatinin büyük bölümünü heyecanla savaşmaya harcar ve asıl yapması gerekene daha az yer kalır. ACT bu savaşı bırakmayı ve enerjiyi değer verilen yöne çevirmeyi çalışır.

Yaklaşım altı temel beceriye dayanır: şimdiki ana temas etme, düşüncelerden ayrışma, kabul, kendini gözlemleyen benlik, değerlerin belirlenmesi ve bu değerler doğrultusunda kararlı eylem. Çocuk ve ergenlerde bu beceriler metafor, oyun ve somut alıştırmalarla öğretilir.

Hangi durumlarda kullanılır?

• Kaygı ve sınav kaygısı

• Öfke ve duygu düzenleme güçlükleri

• Depresif belirtiler ve motivasyon kaybı

• Mükemmeliyetçilik ve yoğun özeleştiri

• Dikkat dağınıklığı ve erteleme

• Kronik hastalık veya süregelen bir zorlukla yaşama

• Beden algısı ve özgüven sorunları

• Kayıp ve yas süreçleri

Çocuk ve ergenlerde ACT nasıl uygulanır?

Küçük yaş grubunda soyut kavramlar somutlaştırılır: düşünceler bir dereden akan yapraklara, kaygı yanına oturmuş bir misafire, dikkat ise bir el fenerine benzetilir. Ergenlerde ise değerler doğrudan konuşulur; "nasıl bir arkadaş, nasıl bir öğrenci olmak istiyorsun?" sorusu çalışmanın merkezine yerleşir.

Bilinçli farkındalık uygulamaları kısa ve yaşa uygun tutulur; nefes, beden taraması ve duyu odaklı alıştırmalar birkaç dakikayla başlar. Amaç meditasyon yapmayı öğretmek değil, dikkatin nereye gittiğini fark edip yeniden yönlendirebilme becerisini kazandırmaktır.

ACT ile bilişsel davranışçı terapi arasındaki fark

Bilişsel davranışçı terapi, olumsuz düşüncenin içeriğini kanıtlarla sınamaya odaklanır. ACT ise düşüncenin doğru olup olmadığından çok, kişinin o düşünceyle nasıl bir ilişki kurduğuyla ilgilenir. İki yaklaşım birbirinin alternatifi değildir; klinikte çoğu zaman çocuğun ihtiyacına göre birlikte kullanılır.

Ailelere öneriler

• Çocuğun duygusunu değiştirmeye çalışmadan önce adlandırmasına yardımcı olun

• "Üzülme" yerine "üzgün olman anlaşılır, birlikte ne yapabiliriz?" deyin

• Kaçınmayı ödüllendirmeyin; zor olanı denemeyi görünür biçimde takdir edin

• Ailece küçük farkındalık anları oluşturun: yemekte telefonsuz on dakika gibi

• Değerleri konuşun; ailede neyin önemli olduğunu somut örneklerle gösterin

Ne zaman başvurmalı?

Çocuğunuz veya ergeniniz zorlayıcı duygularla baş etmek için kaçınma, erteleme ya da içe kapanma yolunu seçiyorsa, yoğun özeleştiriyle kendini yıpratıyorsa veya sevdiği etkinliklerden uzaklaşmaya başladıysa değerlendirme yararlı olur.

Samsun Atakum'da ACT randevusu

Kabul ve kararlılık terapisi görüşmeleri Samsun Atakum Mimarsinan Mahallesi Monalyum Rezidans'taki klinikte yürütülür. Hangi terapi yaklaşımının uygun olduğu ilk değerlendirmenin ardından aileyle birlikte kararlaştırılır. Randevu için telefonla ulaşabilir veya WhatsApp'tan yazabilirsiniz.

Bu sayfadaki bilgiler bilgilendirme amaçlıdır; terapi planı kişiye özeldir.